Ngày 3-12, một lãnh đạo Ban Nội chính Trung ương cho biết Ban Nội chính Trung ương đã có văn bản đề nghị Thường trực Tỉnh ủy Bình Phước chỉ đạo, xử lý vụ khởi tố, bắt giam ông Trần Văn Đề (ngụ xã Minh Hưng, Chơn Thành, Bình Phước) về tội không chấp hành án có dấu hiệu oan, sai. Đây là vụ án mà báo Pháp Luật TP.HCM từng có loạt bài “Khởi tố, bắt người không cần thiết?”.

Ban Nội chính Trung ương: Oan, sai khá rõ!

Theo lãnh đạo Ban Nội chính Trung ương: “Căn cứ tài liệu thu thập, nghiên cứu hồ sơ vụ án và kết quả làm việc với các cơ quan tiến hành tố tụng huyện Chơn Thành và tỉnh Bình Phước, Ban Nội chính Trung ương nhận thấy vụ án ông Trần Văn Đề phạm tội không chấp hành án có dấu hiệu oan, sai khá rõ. Vụ án được dư luận quan tâm, vì vậy đề nghị Thường trực Tỉnh ủy Bình Phước chỉ đạo các cơ quan tố tụng của tỉnh giải quyết dứt điểm vụ án theo quy định pháp luật”.

Ông Trần Văn Đề liên tục kêu oan. Ảnh: N.ĐỨC

Như Pháp Luật TP.HCM đã phản ánh, bản án sơ thẩm của TAND huyện Chơn Thành tuyên ông Đề phải tách thửa diện tích hơn 3,5 ha cho người hàng xóm, ngược lại người này phải trả lại tiền phần diện tích dư (hơn 0,5 ha) cho ông. Tuy nhiên, bản án phúc thẩm tháng 7-2011 lại chỉ tuyên ông Đề phải tách thửa hơn 3,5 ha mà không nhắc gì đến việc người hàng xóm phải hoàn trả tiền phần đất dư này.

Vì thế ông Đề đã làm đơn khiếu nại giám đốc thẩm. Ông đề nghị với Chi cục Thi hành án (THA) dân sự huyện Chơn Thành là chờ kết quả trả lời của TAND Tối cao thì ông sẽ THA ngay. Tuy nhiên, Chi cục THA không chấp nhận và ra quyết định cưỡng chế, đồng thời ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với vợ chồng ông.

Lấy lý do ông Đề không chấp hành quyết định cưỡng chế trên, Chi cục THA đã chuyển hồ sơ cho Công an huyện Chơn Thành để xử lý ông Đề về tội không chấp hành án theo Điều 304 BLHS. Về phía ông Đề, sau khi có trả lời đơn của TAND Tối cao, ông đến gặp cơ quan THA và công an để xin tự nguyện THA nhưng không được chấp nhận. Ngày 18-3-2013, ông Đề bị bắt tạm giam để điều tra, gần hai tháng sau ông được cho tại ngoại.

Sau khi báo Pháp Luật TP.HCM phản ánh, ngày 5-8, đoàn công tác Ban Nội chính Trung ương do một vụ trưởng dẫn đầu đã về Bình Phước làm việc với Ban Nội chính Tỉnh ủy và các cơ quan tố tụng.

Khởi tố, tạm giam khiên cưỡng, bất thường

Ban Nội chính Tỉnh ủy Bình Phước cho rằng việc bắt tạm giam ông Đề là hoàn toàn thiếu căn cứ pháp luật. Cụ thể, theo báo cáo gửi Thường trực Tỉnh ủy Bình Phước, Ban Nội chính Tỉnh ủy chỉ ra các sai sót của cơ quan điều tra, VKSND huyện Chơn Thành. Cụ thể, hai cơ quan này đã áp dụng Điều 304 BLHS để khởi tố, bắt tạm giam và truy tố ông Đề là chưa phù hợp pháp luật. Vì để xử lý hình sự về tội danh trên phải xuất phát từ vụ án dân sự, phán quyết của tòa và quy trình giải quyết của cơ quan THA huyện Chơn Thành. Nhưng kết luận điều tra, cáo trạng lại đều giản đơn, khiên cưỡng, chỉ miêu tả một số biểu hiện về mặt hành vi mà không đánh giá được hậu quả của hành vi.

Ban Nội chính Tỉnh ủy cho rằng việc bắt tạm giam ông Đề là không cần thiết. Bởi vì khi nhận được văn bản trả lời của TAND Tối cao, ông Đề đã chủ động báo cáo và xin tự nguyện THA nhưng vẫn bị bắt tạm giam là có dấu hiệu bất thường.

Ngoài ra, Ban Nội chính Tỉnh ủy cũng nêu rõ: Cả hai cấp tòa đều không có đại diện của UBND huyện Chơn Thành (người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan) là một thiếu sót cơ bản của tòa hai cấp. “Việc UBND huyện cấp giấy đỏ cho ông Đề là chưa đúng với thực tế sử dụng của các hộ. Do vậy, bản án không đề cập đến vai trò, trách nhiệm của UBND huyện đã dẫn đến tuyên án thiếu chính xác, nhất là buộc một cá nhân (ông Đề) phải làm những việc mà lẽ ra thuộc về trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về đất đai” - Ban Nội chính Tỉnh ủy Bình Phước nêu.

THA quan liêu

Đối với khâu THA, Ban Nội chính cho rằng chấp hành viên và Chi cục THA dân sự huyện Chơn Thành nhận thức và vận dụng Luật THA dân sự chưa đúng. Cụ thể, cơ quan này chưa nắm vững quy định về cấp giấy đỏ trong trường hợp có bản án, quyết định của tòa để xác định chủ thể có trách nhiệm thi hành, từ đó xác định sai chủ thể chính. Trách nhiệm chính thuộc UBND huyện Chơn Thành thì lại quy trách nhiệm cho ông Đề. Ban Nội chính Tỉnh ủy kết luận: Chấp hành viên và Chi cục THA dân sự huyện Chơn Thành có biểu hiện quan liêu, chưa làm hết trách nhiệm. Trường hợp này, THA có thể liên hệ với tòa án để giải thích hoặc gửi văn bản nhờ UBND huyện phối hợp giải quyết. Ở đây, chấp hành viên đã cố thi hành bằng được rồi vội vàng chuyển hồ sơ đề nghị truy tố công dân.

NGUYỄN ĐỨC